Marka davaları, tescilli bir markanın izinsiz kullanılması, taklit edilmesi veya karıştırılmaya yol açacak şekilde kullanılması halinde gündeme gelen hukuki ve cezai uyuşmazlıklardır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) m.30 uyarınca marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz eden kişi 1 ila 3 yıl hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Marka davaları şikayete bağlı olup 6 aylık şikayet süresi içinde başvuru yapılmalıdır. Hukuk davası yoluyla ise tecavüzün durdurulması, maddi-manevi tazminat ve taklit ürünlerin imhası talep edilebilir.
Marka hakkı, bir teşebbüsün mal ve hizmetlerini rakiplerinden ayırt eden işareti koruma altına alan ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile düzenlenen bir sınai mülkiyet hakkıdır. Tescil yoluyla elde edilen bu hak, marka sahibine markasının izinsiz kullanımını engelleme yetkisi verir. Marka hakkının ihlali halinde hem hukuki hem cezai yaptırımlar devreye girmektedir.
Bu yazıda marka davalarının türleri, cezai ve hukuki sonuçları, SMK kapsamındaki yaptırımlar ile Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin emsal kararları ayrıntılı şekilde incelenmektedir.
Marka Hakkının Kapsamı (SMK m.7)
SMK’nın 7. maddesi, marka sahibinin tescilli markasından doğan haklarının kapsamını net biçimde çizmektedir. Buna göre marka sahibi, izni olmaksızın aşağıdaki kullanımları yasaklayabilir:
- Tescilli markayla aynı işaretin, tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerde kullanılması
- Tescilli markayla aynı veya benzer olan ve halk nezdinde karıştırılma ihtimali (ilişkilendirilme ihtimali dahil) bulunan işaretlerin kullanılması
- İşaretin mal veya ambalaj üzerine konulması, bu malların piyasaya sürülmesi, satılması, ithal veya ihraç edilmesi
- İş evrakı ve reklamlarda kullanılması
- İnternet ortamında alan adı veya anahtar sözcük olarak ticari etki yaratacak biçimde kullanılması
Türkiye’de tanınmışlık düzeyine ulaşmış markalar için daha geniş bir koruma öngörülmüştür. Bu tür markalarda, işaretin farklı mal veya hizmetlerde kullanılıyor olmasına bakılmaksızın; markanın itibarından haksız yarar sağlanması, itibarına zarar verilmesi veya ayırt edici karakterinin zedelenmesi halinde, haklı bir sebep olmaksızın kullanımı engellenebilir.

Marka Hakkına Tecavüz Sayılan Fiiller (SMK m.29)
Marka Hakkına Tecavüz Sayılan Fiiller (SMK m.29)
6769 sayılı SMK’nın 29. maddesi, marka hakkına tecavüz teşkil eden fiilleri açıkça saymıştır. Buna göre aşağıdaki eylemler marka hakkına tecavüz oluşturur:
- Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı SMK m.7’de belirtilen biçimlerde kullanmak
- Markayı veya ayırt edilemeyecek derecede benzerini kullanmak suretiyle markayı taklit etmek
- Taklit markayı taşıyan ürünleri, bu durumu bildiği veya bilmesi gerektiği halde satmak, dağıtmak, ticaret alanına çıkarmak, ithal etmek, ihraç etmek veya ticari amaçla elde bulundurmak
- Lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya üçüncü kişilere devretmek
Marka Hakkına Tecavüzün Cezai Sonuçları (SMK m.30)
Marka hakkına tecavüze ilişkin cezai hükümler SMK’nın 30. maddesinde düzenlenmiştir. Tasarım hakkından farklı olarak, marka hakkı ihlalinde kanun koyucu doğrudan ve ağır cezai yaptırımlar öngörmüştür:
| Tecavüz Fiili | Yasal Dayanak | Hapis Cezası | Adli Para Cezası |
|---|---|---|---|
| İktibas veya iltibas suretiyle tecavüz (üretme, satma, ithal/ihraç, depolama) | SMK m.30/1 | 1 – 3 yıl | 20.000 güne kadar |
| Marka koruma işaretini yetkisiz kaldırma | SMK m.30/2 | 1 – 3 yıl | 5.000 güne kadar |
| Yetkisiz tasarruf (devir, lisans, rehin) | SMK m.30/3 | 2 – 4 yıl | 5.000 güne kadar |
| Tüzel kişi faaliyeti çerçevesinde işlenme | SMK m.30/4 | Tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirleri | |
Cezaya İlişkin Önemli Hususlar
SMK m.30/5 uyarınca, bu maddede yer alan suçlardan dolayı cezaya hükmedebilmek için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır. Tescilsiz markalar bakımından ise TTK’nın haksız rekabet hükümleri (TTK m.55, m.62) çerçevesinde cezai sorumluluk gündeme gelebilir.
Marka hakkına tecavüz suçu şikayete bağlı olup (SMK m.30/6) marka sahibinin fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunması zorunludur. Dava zamanaşımı süresi TCK m.66/1-e uyarınca 8 yıl; ceza zamanaşımı ise 10 yıldır.
Ayrıca SMK m.30/7’de önemli bir etkin pişmanlık hükmü düzenlenmiştir: Taklit marka ile üretilmiş malı satışa arz eden veya satan kişi, bu malı nereden temin ettiğini bildirmesi ve bu suretle üretenlerin ortaya çıkarılmasını ve üretilmiş mallara el konulmasını sağlaması halinde hakkında cezaya hükmolunmaz.
Marka Davalarında Hukuki Sonuçlar
Marka hakkı tecavüze uğrayan marka sahibi, SMK m.149 ve devamı maddeleri uyarınca aşağıdaki hukuk davalarını açabilir:
- Tecavüzün tespiti davası
- Tecavüzün önlenmesi ve durdurulması davası
- Tecavüzün giderilmesi (ref’i) davası
- Maddi tazminat davası (yoksun kalınan kazanç dahil)
- Manevi tazminat davası
- İtibar tazminatı davası
- Tecavüz konusu ürünlere el koyma ve imha
- İhtiyati tedbir talebi
- Mahkeme kararının ilanı
- Gümrüklerde el koyma (ithal/ihraç edilen taklit ürünler için)
Marka davalarında görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, ceza davaları bakımından ise Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesidir. Bu mahkemelerin bulunmadığı yerlerde sırasıyla asliye hukuk ve asliye ceza mahkemeleri görevlidir.
Marka davalarında profesyonel hukuki destek için Ataylar Avukatlık Bürosu Şirketler Hukuku sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Marka Davalarında Yargıtay Kararları
Marka Davalarında Yargıtay Kararları
Marka hakkına tecavüz uyuşmazlıklarında Yargıtay 7. Ceza Dairesi tarafından verilen emsal niteliğindeki kararlar, uygulamada yol gösterici olmaktadır. Aşağıda bu kararlar birebir aktarılmaktadır.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2021/22209 E., 2021/12970 K. – Şikayet Hakkı ve Usul
Marka davalarında, marka hakkına tecavüz şikayete bağlı bir suçtur. Markasının taklit edildiğini ve haklarına tecavüz edildiğini iddia eden kişi savcılığa giderek suç duyurusunda bulunmak durumundadır. Ancak kimlerin suç duyurusunda bulunabileceği, vekilleri aracılığıyla suç duyurusunda bulunacak kişilerin ise vekiline hangi yetkileri verdiği önem arz etmektedir. Aksi halde davanın usulden reddi gerekecektir.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2021/22209 E., 2021/12970 K. sayılı ilamında bu konuya şöyle açıklık getirmiştir:
Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2021/13603 E., 2021/10835 K. – İltibas Değerlendirmesi ve Benzerlik Ölçütü
Marka davalarında her benzerlik “taklit” niteliği taşımaz. Benzer nitelikte ürünleri piyasaya sunan firmaların markalarında da birtakım benzerlikler ile karşılaşılabilir. Önemli olan, söz konusu benzerliğin taklit niteliğinde olup olmadığı, tüketiciye diğer markayı çağrıştırıp çağrıştırmadığı gibi ayrımların tespit edilebilmesidir. Böyle bir uyuşmazlık yaşandığında bilirkişi incelemesinin yapılması önem taşımaktadır.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2021/13603 E., 2021/10835 K. sayılı ilamı bu konuya ilişkin önemli bir karar vermiştir:
Bu kararla Yargıtay, iki markanın yalnızca benzer birer unsuruna bakılarak taklit suçunun oluşmayacağını; markanın bütünü itibarıyla değerlendirilmesi ve ortalama tüketici nezdindeki izlenimin esas alınması gerektiğini açıkça ortaya koymuştur.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2021/12511 E., 2021/9526 K. – Bilirkişi İncelemesi ve Usul
Yargıtay 7. Ceza Dairesi 2021/12511 E., 2021/9526 K. sayılı ilamı ile, marka davalarında taklit ve marka hakkına tecavüz suçlarına konu ürünlerin hukuka uygun olarak nasıl incelenmesi gerektiğini açıklığa kavuşturmuştur:
Bu kararla Yargıtay, marka hakkına tecavüzün gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespitinde; Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarının incelenmesi, orijinal ürünlerle taklit iddialı ürünlerin karşılaştırılması ve uzman bilirkişi görüşü alınmasının zorunlu olduğunu vurgulamıştır.
İktibas ve İltibas Kavramları
Marka davalarında en sık karşılaşılan iki kavram olan iktibas ve iltibas, marka hakkına tecavüz suçunun temelini oluşturur:
| Kavram | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| İktibas (Aynen Taklit) | Markanın aynısının veya ayırt edilemeyecek derecede benzerinin izinsiz kullanılması | Tescilli bir markanın logosunun birebir kopyalanarak başka ürünlerde kullanılması |
| İltibas (Karıştırılma) | Orijinal marka ile karıştırılmaya yol açacak derecede benzer bir işaretin kullanılması | Benzer font, renk ve düzenleme kullanılarak tüketicinin yanlış yönlendirilmesi |
Yargıtay kararlarında da vurgulandığı üzere, iltibas değerlendirmesinde markanın bütünü itibarıyla bıraktığı genel izlenim esas alınır. Yalnızca tek bir unsurdaki (renk, desen vb.) benzerlik, tek başına iltibas oluşturmaz.

Marka Davalarında Etkin Pişmanlık
Marka Davalarında Etkin Pişmanlık
SMK m.30/7 hükmünde özel bir etkin pişmanlık düzenlemesi mevcuttur. Buna göre, başkasının hak sahibi olduğu marka taklit edilerek üretilmiş malı satışa arz eden veya satan kişinin aşağıdaki koşulları birlikte sağlaması halinde hakkında cezaya hükmolunmaz:
- Taklit malı nereden temin ettiğini bildirmesi
- Bu bildirim sayesinde üreten kişilerin ortaya çıkarılmasını sağlaması
- Üretilmiş mallara el konulmasını sağlaması
Bu düzenleme özellikle perakende satıcılar açısından önem taşımakta olup, taklit ürün zincirinin kökünün kurutulmasına yönelik bir teşvik mekanizması olarak işlev görmektedir.
Marka Davalarında HAGB ve Diğer Bireyselleştirme Kurumları
Marka hakkına tecavüz suçundan hükmedilen cezalar bakımından genel ceza hukuku kurumları uygulanabilir. Hapis cezasının 2 yıl veya altında olması, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkumiyetinin bulunmaması ve mağdurun zararının giderilmesi halinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilebilir. Ayrıca 1 yıl veya altındaki hapis cezaları adli para cezasına çevrilebilir ve cezanın ertelenmesi de mümkündür.
Marka hakkına tecavüz suçu aynı zamanda uzlaştırmaya tabi olup, şüpheli ile mağdur arasında uzlaştırma girişiminde bulunulması zorunludur.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Marka hakkına tecavüz suçunun cezası nedir?
SMK m.30 uyarınca marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz eden kişi 1 ila 3 yıl hapis ve 20.000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Marka koruma işaretini kaldırma halinde 1-3 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası, yetkisiz tasarruf halinde ise 2-4 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası uygulanır.
Marka davası açmak için markanın tescilli olması şart mıdır?
SMK m.30 kapsamında ceza davası açılabilmesi için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır. Ancak tescilsiz markalar bakımından TTK’nın haksız rekabet hükümleri (m.55 ve m.62) çerçevesinde hem hukuk hem ceza davası açılabilir.
Marka davalarında şikayet süresi ne kadardır?
Marka hakkına tecavüz suçu şikayete bağlıdır. Marka sahibi, fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunmalıdır. Şikayetin geri alınması halinde dava düşer. Dava zamanaşımı süresi ise 8 yıldır.
Marka hakkına tecavüz davasında görevli mahkeme neresidir?
Hukuk davaları bakımından Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, ceza davaları bakımından ise Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi görevlidir. Bu mahkemelerin bulunmadığı yerlerde sırasıyla asliye hukuk ve asliye ceza mahkemeleri görev yapar.
İnternette marka ihlali yapılması durumunda ne yapılabilir?
SMK m.7/3 uyarınca tescilli markanın izinsiz olarak alan adı, anahtar sözcük veya e-ticaret platformlarında ticari etki yaratacak biçimde kullanılması marka hakkına tecavüz teşkil eder. Marka sahibi hem cezai şikayet yoluna başvurabilir hem de ihtiyati tedbir ve tazminat davası açabilir. Ayrıca Trendyol, Hepsiburada gibi platformlara doğrudan şikayet bildirimi yapılabilir.
Taklit ürün satan kişi cezadan kurtulabilir mi?
Evet. SMK m.30/7 uyarınca taklit ürünü satışa arz eden veya satan kişi, ürünü nereden temin ettiğini bildirmesi ve bu sayede üretenlerin ortaya çıkarılması ile ürünlere el konulmasını sağlaması halinde hakkında cezaya hükmolunmaz (etkin pişmanlık).
Her benzerlik marka taklidi sayılır mı?
Hayır. Yargıtay 7. Ceza Dairesi kararlarında da vurgulandığı üzere, markanın bütünü itibarıyla bıraktığı genel izlenim esas alınır. Yalnızca tek bir unsurdaki benzerlik (örneğin renk veya desen) tek başına iltibas oluşturmaz. Ortalama tüketici nezdinde karıştırılma ihtimali araştırılır ve bilirkişi incelemesi yaptırılır.
Markanız ihlal mi edildi?
Tescilli veya tescilsiz markanıza yönelik tecavüz fiillerinde doğru hukuki strateji belirlemek ve haklarınızı korumak için uzman avukat desteği alın.
Marka davaları, şirketler hukuku ve fikri mülkiyet alanlarında profesyonel hukuki destek almak için Ataylar Avukatlık Bürosu Şirketler Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.